دلبستگی چیست؟

دلبستگی پیوند عاطفی با فردی دیگر است. جان بولبی (John Bowlby) روانشناس، اولین نظریه‌پرداز دلبستگی بود و دلبستگی را "ارتباط روانی ماندگار بین انسان‌ها" تعریف کرده است. بولبی عقیده داشت که اولین پیوندهای ایجاد شده توسط کودکان با مراقبین خود تاثیری شگرف بر آنها دارد که تا پایان عمر همراهشان خواهد بود. طبق گفته‌های بولبی، دلبستگی همچنین برای نزدیک کردن نوزاد به مادر خود مفید است و درنتیجه احتمال بقای نوزاد را افزایش می‌دهد.

موضوع اصلی نظریه دلبستگی این است که مادرانی که در اختیار نوزادشان باشند و به نیازهای او واکنش بدهند، یک حس اطمینان و امنیت در نوزادشان ایجاد می‌کنند. نوزاد می‌داند که فرد مراقب او قابل‌تکیه است و این مسئله پایه و اساسی محکم برای کشف دنیا در نوزاد فراهم می‌آورد.

ویژگی‌های دلبستگی

• پناه: وقتی نوزاد احساس تهدید یا ترس کند، می‌تواند برای رسیدن به امنیت و آرامش به مراقب خود رو کند.
• اساس مطمئن: مراقب پایه و اساسی مطمئن و محکم برای کشف دنیا در اختیار نوزاد قرار می‌دهد.
• نزدیکی: نوزاد تلاش می‌کند خود را نزدیک مراقب خود نگه دارد تا ایمن باشد.
• اضطراب جدایی: وقتی نوزاد از مراقب جدا شود، ناراحت و پریشان می‌شود.

"موقعیت عجیب" آینسورس

مری آینسورس (Mary Ainsworth) در تحقیقی که در دهه هفتاد انجام داد، کار اصلی بولبی را گسترش داد. تحقیق "موقعیت عجیب" او تاثیرات عمیق دلبستگی بر روی رفتار را مشخص کرد. در این تحقیق، کودکان بین 12 تا 18 ماهه را مشاهده کردند که به یک موقعیت که تنها رها شده‌اند و بعد دوباره آنها را پیش مادرشان برمی‌گرداندند، واکنش می‌دهند.

براساس واکنشات مشاهده شده توسط محققان، آینسورس سه سبک اصلی دلبستگی را توصیف می‌کند: دلبستگی امن، دلبستگی دوسوگرا-ناامن و اجتنابی-ناامن. بعدها محققان دیگر، ماین (Main) و سولومون (Solomon) در سال 1986 براساس تحقیق خود، یک نوع چهارمی از دلبستگی را نیز به آن اضافه کردند که دلبستگی آشفته-ناامن نامیده می‌شود. از آن زمان تاکنون شماری از تحقیقات سبک‌های دلبستگی اینسورس را تایید کرده و عنوان کرده‌اند که این سبک‌های دلبستگی بر رفتار فرد در زندگی تاثیر می‌گذارد.

ویژگی‌های دلبستگی امن

• نوزادانی که کاملاً امن و مطمئن دلبسته می‌شوند، زمانیکه از مراقبین خود دور می‌شوند ناراحت شده و با برگشت دوباره پیش آنها شاد می‌شوند. یادتان باشد، این کودکان احساس امنیت می‌‌کنند و قادرند به مراقبین خود تکیه کنند. وقتی مراقب آنها را ترک می‌کند، نوزاد شدیداً ناراحت می‌شود اما مطمئن است که مراقب او دوباره برمی‌گردد.
• این نوزادان زمانیکه ترسانده شوند، به دنبال آرامش و مراقبین خود هستند. این کودکان والدین یا مراقب خود را به‌خوبی می‌شناسند و می‌دانند که برایشان آرامش و امنیت فراهم می‌کنند، به همین دلیل در صورت نیاز به دنبال آنها می‌گردند.

ویژگی‌های دلبستگی دوسوگرا-ناامن

• نوزادانی که به طریقی دوسوگرا دلبسته می‌شوند معمولاً با جدا شدن از والدین یا مراقب خود شدیداً ناراحت می‌شوند. این سبک دلبستگی بسیار غیرمتداول است. تحقیقات نشان می‌دهد که دلبستکی دوسوگرا درنتیجه حضور کم‌رنگ مادر ایجاد می‌شود. این نوزادان قادر نیستند در زمان نیاز به والدین یا مراقب خود تکیه کنند.

ویژگی‌های دلبستگی اجتنابی-ناامن

• نوزادانی که به‌طور اجتنابی-ناامن دلبسته می‌شوند تمایل دارند که از والدین یا مراقب خود دوری کنند. در زمان انتخاب این نوزادان هیچ اولویتی برای مراقب یا والدینشان و یک فرد کاملاً غریبه قائل نیستند. تحقیقات نشان می‌دهد که این نوع دلبستگی درنتیجه رفتار سوءاستفاده‌گر مراقب و عدم‌توجه او ایجاد می‌شود. بچه‌هایی که به‌خاطر تکیه کردن به والدین خود تحت سرزنش و تنبیه قرار می‌گیرند یاد می‌گیرند که در آینده برای کمک به آنها رجوع نکنند.

مشکلات دلبستگی

برای آندسته از نوزادانی که دلبستگی امن برقرار نمی‌کنند چه اتفاقی می‌‌افتد؟ تحقیقات نشان می‌دهد که شکست در ایجاد یک دلبستگی ایمن و مطمئن در ابتدای زندگی می‌تواند تاثیر منفی بر رفتار کودک در آینده و در طول زندگی داشته باشد. کودکان مبتلا به اختلال مخالف-مبارز (ODD)، اختلال سلوک (CD) یا اختلال استرس پس از تروما (PTSD) معمولاً مشکلات دلبستگی از خود نشان می‌دهند که به سوءاستفاده‌ها، بی‌توجهی‌ها و آسیب‌های دوران نوزادی برمی‌گردد. متخصصی بالینی توصیه می‌کنند که نوزادانی که بعد از شش ماهگی به فرزند‌خواندگی پذیرفته می‌شوند بیشتر درمعرض این مشکلات دلبستگی قرار دارند. اختلالات شخصیت خصوصا در حوزه بریدگی و طرد مثل اختلال شخصیت مرزی از عواقب دلبستگیهای نا امن و ناسالم است.

بااینکه سبک‌های دلبستگی که در بزرگسالی نشان داده می‌شود لزوماً شبیه به این سبک‌ها در نوزادی نیست اما تحقیقات نشان داده است که دلبستگی‌های نوزادی تاثیر شگرفی بر روابط فرد در بزرگسالی دارد. مثلاً آنهایی که در کودکی دلبستگی امن داشته‌اند، معمولاً اعتماد به نفس بالاتر و روابط عاشقانه قوی‌تری دارند.

کلمات کلیدی=دلبستگی-دلبستگی امن-دل بستگی نا امن-دوسوگرا -اضطرابی-اختلال شخصیت-بالبی-بولبی-نظریه دلبستگی-تحقیق در زمینه دلبستگی.سایت روانشناسی-سایت خوب -سایت مقالات روانشناسی-مقالات توپ روانشناسی-کلینیک روانشناسی -مطب روانشناسی-روانشناسی بالینی-روانشناس بالینی-رواندرمانگر بالینی-هیپنوتیزم-دکتر هیپنوتیزم-هیپنوتیزم درمانی-هیپنوتراپییستک-هیپنوتیزم درمانی-مطب هیپنوتیزم درمانی در غرب تهران-تهران.

-مقیاس غرق شدن ازدواج(پایان عمر ازدواج).

هر رابطه ای یک طول عمری دارد.بعضی زن و شوهرها تا آخر عمر با خوشی و عشق در کنار هم میمانند اما برخی از زوجین  رابطه شان حتی  تا دو سال هم دوام ندارد.اینکه چرا اینگونه است جای بحث زیادی دارد که کتابهای زیادی در این باب نوشته شده است و میتوانید مراجعه کنید(خصوصا کتابهای جان گاتمن  و جان گری).اما در اینجا تست غرق شدن ازدواج معرفی میشود که نوشته جان گاتمن از بزرگترین مشاوران خانواده در جهان است.به این آزمون پاسخ دهید تا از وضع زناشویی خود مطلع شوید.

===============================================

-مقیاس پایان زندگی زناشویی(زنگ خطر).

با بله خیر به عبارتهای زیر پاسخ دهید.در پایان پاسخهای بله خود را جمع کنید و برای تفسیر پاسختان به تفسیر مقیاس در پایان این نوشتار مراجعه کنید.

1-گاهی وقتی همسرم عصبانی میشود احساس سر در گمی میکنم. بله  خیر

2-بحثهایمان خیلی بالا میگیرد.

3-وقتی در باره اختلاف نظرهایمان بحث میکنیم ، آرام ماندن برایم خیلی دشوار است.

4-نگرانم که یکی از ما حرفی بزند که بعدا پشیمان شود.

5-همسرم بیش از حد معمول عصبانی میشود.

6-بعد از دعوا ،دلم میخواهد مدتی دور باشم.

7-موقع دعوا همسرم و من داد میزنیم و صدامون بالا میرود.

8-وقتی مشاجره ای آغاز میشود اوضاع غیر قابل تحمل میشود.

9-وقتی همسرم اینقدر منفی میشود ، نمیتوانم درست فکر کنم.

10-فکر میکنم که چرا ما نمیتوانیم مسئله را منطقی حلش کنیم.

11-روحیه منفی همسرم ناگهانی ظاهر میشود.

12-وقتی همسرم جوش میاورد ،نمیتوان جلویش را گرفت.

13-بعد از هر دعوا احساس خلا و بی ارزشی میکنم.

14-وقتی منفی نگری اینقدر زیاد میشود ،متمرکز کردن افکارم برایم سخت میشود.

15-مسائل جزئی بدون هیچ دلیل آشکاری ناگهان بزرگ میشود.

16-بعد از دعوا نمیتوانم خودم را تسکین بدهم.

17-گاهی فکر میکنم روحیه همسرم دیوانه وار است.

18-در بحثهای ما اوضاع خیلی زود از اختیار خارج میشود.

19-احساسات همسرم زود رنجیده و تحریک میشود.

20-وقتی همسرم منفی میشود ، متوقف کردن او مثل تلاش برای متوقف کردن کامیونی است که در حال نزدیک شدن است.

21-این همه منفی نگری روحیه مرا خراب کرده است.

22-این همه عواطف منفی روحیه مرا آشفته میکند.

23-هیچ وقت نمیتوانم پیش بینی کنم که چه زمانی توفانی در خواهد گرفت.

24-وقتی دعوا میکنیم ، خیلی طول میکشد تا دوباره احساس راحتی کنم.

تفسیر نتیجه تست:

اگر جمع پاسخهای بله شما از 8 تا 12 باشد ،زندگی زناشویی شما در سراشیبی سقوط و ...قرار دارد.و اگر نمره از 12 بالاتر باشد در آستانه از هم پاشیدن قرار دارید و موضوع را جدی بگیرید و با یک متخصص مشورت کنید.

===============================================

منبع:کتاب موفقیت یا شکست در ازدواج،نوشته جان گاتمن،ترجمه ارمغان جزایری،انتشارات خجسته.

-دکتر جعفر دارابی(روانشناس و استاد دانشگاه و مشاور در امور خانواده و ازدواج).